Theo quan điểm truyền thống, các mẹ thường hay đánh giá sự phát triển của con mình phần lớn chỉ thông qua chỉ số cân nặng của con. Tuy nhiên, theo các chuẩn phát triển mới cho trẻ em của Tổ chức y tế thế giới WHO thì quan niệm này hoàn toàn thiếu sót và có thể sẽ đánh giá sai lệch sự phát triển của trẻ gây ra những lo lắng không cần thiết cho cha mẹ và gia đình.
Trong các chuẩn phát triển mới của WHO có nhiều hệ dữ liệu theo thuật toán thống kê và được biểu diễn bằng các biểu đồ khác nhau. Trong bài này, Nuôi con khỏe sẽ giới thiệu các biểu đồ thể hiện với hệ điểm z (còn gọi là z-score): biểu đồ Cân nặng theo độ tuổi và biểu đồ Chiều cao theo độ tuổi. Các biểu đồ sẽ được phân chia thành các kênh từ z=2 đến 3 lớn hơn so với mức trung bình (là z=0) và các kênh từ -2 đến -3 thấp hơn mức trung bình.
Một điểm cực kỳ quan trọng phải lưu ý đó là, chỉ số z=0 chỉ là chỉ số trung bình, chứ không phải là chỉ số tối ưu hay chỉ số chuẩn như mọi người vẫn hiểu. Cách dịch “thiếu chuẩn cấp độ 1” hoặc “vượt chuẩn cấp độ 3” gây hiểu lầm và đôi khi gây hoang mang lo lắng cho các bố mẹ.
Một số khái niệm khác
Kênh
là khoảng nằm giữa các đường biểu thị trên biểu đồ
Dựa trên đồ thị có thể thấy có 5 kênh:
Kênh nằm trên đường +3 được gọi là kênh “trên +3”: có khoảng 0,5% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
Kênh được giới hạn bởi đường +2 và +3 được gọi là kênh “trên +2”: có khoảng 2% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này
Kênh được giới hạn bởi đường -2 và +2 được gọi là kênh “bình thường”: có khoảng 95% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
Kênh được giới hạn bởi đường -2 và -3 được gọi là kênh “dưới -2”: có khoảng 2% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này
Kênh nằm dưới đường -3 được gọi là kênh “dưới -3”: có khoảng 0,5% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
Xu hướng
là hướng của đường thể hiện các số liệu của bé khi theo dõi trên biểu đồ. Sau nhiều lần cân đo trẻ (trung bình mỗi tháng 1 lần) thì đường nối các điểm chấm sẽ là đường tăng trưởng của trẻ. Các đánh giá đường tăng trường như sau:
Ngoài 2 loại biểu đồ cân nặng theo độ tuổi và chiều cao theo độ tuổi để đánh giá sự phát triển ở trẻ em, WHO còn đưa ra rất nhiều loại biểu đồ khác. Để đánh giá chính xác xem bé có bị suy dinh dưỡng hay béo phì hay không, còn phải dựa vào một số biểu đồ khác như:
Biểu đồ số đo vòng đầu
Biểu đồ số đo vòng bắp tay
Biểu đồ độ dày nếp da dưới xương bả vai
Biểu đồ độ dày nếp da sau bắp tay
Các cột mốc phát triển vận động
Biểu đồ tốc độ tăng cân
Biểu đồ tốc độ tăng chiều cao
Biểu đồ tốc độ tăng vòng đầu
Dưới đây, Nuôi con khỏe giới thiệu đến các mẹ 2 loại biểu đồ:
Biểu đồ cân nặng theo độ tuổi (Weight for age)
Biểu đồ chiều cao theo độ tuổi (Length for age/ Height for age)
Của bé gái và bé trai ở 2 giai đoạn: từ 0-2 tuổi (Birth to 2 years) và từ 2-5 tuổi (2-5 years). Các mẹ muốn theo dõi chính xác nhất sự phát triển của con mình thì nên in ra 1 bản dành cho lứa tuổi và giới tính của con mình, hàng tháng đo cân nặng và chiều cao để có được đường biểu diễn xu hướng phát triển của trẻ. Không nên chỉ cân đo trọng lượng và chiều cao của trẻ tại 1 thời điểm nhất thời và so sánh với bảng chiều cao cân nặng chuẩn trên một số trang web và lo lắng vì con mình “nhẹ cân” hoặc “dưới chuẩn”, vì thực tế không có chuẩn nào hết, quan trọng là đường biểu diễn xu hướng phát triển của bé luôn bám sát kênh tham chiếu. Từ kênh thấp có thể tăng lên 1 hoặc 2 kênh, hay từ kênh cao có thể chuyển xuống kênh thấp hơn nhưng chỉ số tỉ lệ cân nặng/chiều cao và BMI luôn đảm bảo bình thường là tốt.
Biểu đồ tỉ lệ cân nặng/chiều cao và biểu đồ chỉ số BMI của trẻ là 2 biểu đồ cực kỳ quan trọng không thể thiếu khi nói đến chuẩn phát triển của trẻ. Nuôi con khỏe sẽ giới thiệu đến các mẹ trong bài tiếp theo.
Nhận xét
Đăng nhận xét